Một mã xác thực đã được gửi đến số điện thoại
Mang thai không chỉ là hành trình theo dõi sự phát triển của em bé mà còn là lúc mẹ cần chủ động bảo vệ sức khỏe trước những bệnh truyền nhiễm có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Tuy nhiên, giữa rất nhiều thông tin về lịch tiêm phòng thai kỳ, không ít mẹ bầu, đặc biệt là mẹ mang thai lần đầu, vẫn băn khoăn: Bà bầu cần tiêm vắc-xin gì? Tiêm uốn ván khi mang thai vào tuần bao nhiêu? Có nên tiêm ho gà khi mang thai? Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hình dung lịch tiêm theo từng giai đoạn và biết khi nào nên trao đổi với bác sĩ.
Có thể mẹ quan tâm:
Các loại vắc-xin mẹ cần tiêm lúc mang thai: Lịch tiêm mẹ bầu cần biết
Cách chăm sóc mẹ bầu suốt thai kỳ
Trong thai kỳ, hệ miễn dịch và cơ thể của mẹ có nhiều thay đổi. Một số bệnh truyền nhiễm có thể khiến mẹ mắc bệnh nặng hơn hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng cho thai kỳ.
Tiêm chủng đúng thời điểm có thể giúp bảo vệ mẹ trong thời gian mang thai, đồng thời với một số vắc-xin, kháng thể từ mẹ có thể truyền sang thai nhi, góp phần bảo vệ em bé trong những tháng đầu sau sinh.
Tuy nhiên, không phải vắc-xin nào cũng được tiêm trong thai kỳ. Có những loại được khuyến nghị trong thời gian mang thai, trong khi một số vắc-xin khác nên hoàn thành trước khi mang thai hoặc được cân nhắc sau sinh.
Vì vậy, mẹ không nên tự xây dựng lịch tiêm dựa trên thông tin từ mạng xã hội. Lịch tiêm phù hợp cần dựa trên:
Góc Làm Mẹ: Mẹ không cần nhớ hàng loạt tên vắc-xin. Chỉ cần mang theo sổ tiêm chủng và thông tin tuổi thai khi đi khám, bác sĩ có thể giúp mẹ rà soát những mũi cần thiết và thời điểm phù hợp.
Không phải tất cả vắc-xin đều có một mốc tuần thai cố định cho mọi mẹ. Một số mũi được khuyến nghị dựa trên mùa dịch, tuổi thai, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm. Vì vậy, mẹ nên xem timeline dưới đây như một khung tham khảo và xác nhận lịch cụ thể với bác sĩ.
Lịch tiêm phòng mẹ lưu ý (Ảnh: tác giả)
Nếu đang có kế hoạch mang thai, đây là thời điểm thuận lợi để mẹ rà soát lại lịch tiêm chủng.
Một số vắc-xin sống giảm độc lực, chẳng hạn MMR (sởi – quai bị – rubella) hoặc thủy đậu, thường được khuyến nghị hoàn thành trước khi mang thai thay vì tiêm trong thai kỳ.
Mẹ nên mang sổ tiêm chủng đến cơ sở y tế để được kiểm tra:
Đã tiêm những vắc-xin nào?
Mũi gần nhất được tiêm khi nào?
Có cần tiêm bổ sung hoặc tiêm nhắc lại không?
Có loại vắc-xin nào cần hoàn thành trước khi mang thai?
Một số vắc-xin có thể được sử dụng trong thai kỳ khi có chỉ định hoặc theo khuyến cáo, trong khi các vắc-xin sống giảm độc lực thường không được tiêm khi đang mang thai.
Đây cũng là lúc mẹ nên chủ động trao đổi với bác sĩ về các mũi tiêm cần thiết cho những tháng tiếp theo, thay vì đợi đến cuối thai kỳ mới bắt đầu tìm hiểu.
Đây là giai đoạn mẹ thường bắt đầu được tư vấn cụ thể hơn về các vắc-xin cần tiêm trong thai kỳ.
Vắc-xin uốn ván có thể nằm trong lịch tiêm chủng dành cho phụ nữ mang thai tùy theo tiền sử tiêm chủng và chương trình tiêm chủng tại địa phương.
Bên cạnh đó, vắc-xin ho gà (thường được tiêm dưới dạng vắc-xin phối hợp Tdap) được nhiều hướng dẫn quốc tế khuyến nghị trong mỗi thai kỳ, thường ở giai đoạn 27–36 tuần, để giúp mẹ tạo kháng thể và truyền một phần kháng thể cho em bé trước khi sinh.
Một số vắc-xin khác như vắc-xin cúm có thể được khuyến nghị trong thai kỳ tùy mùa và tình hình lưu hành bệnh. CDC khuyến nghị phụ nữ mang thai có thể tiêm vắc-xin cúm bất hoạt hoặc tái tổ hợp trong bất kỳ tam cá nguyệt nào khi phù hợp.
Điểm quan trọng: Mốc tuần trên chỉ mang tính tham khảo. Mẹ nên hỏi bác sĩ về loại vắc-xin cụ thể, lịch tiêm tại Việt Nam và tiền sử tiêm chủng của mình trước khi thực hiện.
Bà bầu cần tiêm vắc-xin gì trong thai kỳ? (Ảnh: sưu tầm)
Khi mẹ được tiêm vắc-xin phù hợp, cơ thể tạo kháng thể và một phần kháng thể có thể truyền sang thai nhi, giúp bé có thêm sự bảo vệ trong những giai đoạn đầu đời.
Tuy nhiên, mẹ không nên tự áp dụng một lịch tiêm cố định. Số mũi và khoảng cách giữa các mũi phụ thuộc vào việc mẹ đã từng tiêm uốn ván trước đó hay chưa. Vì vậy, khi đi khám, mẹ nên mang theo sổ tiêm chủng để nhân viên y tế xác định phác đồ phù hợp.
Cúm không chỉ gây khó chịu mà ở phụ nữ mang thai, bệnh có thể diễn biến nặng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Bộ Y tế hiện hướng dẫn rằng vắc-xin cúm bất hoạt đã được cấp phép sử dụng cho phụ nữ mang thai có thể tiêm ở bất kỳ thời điểm nào trong thai kỳ.
WHO cũng đánh giá vắc-xin cúm bất hoạt theo mùa là phù hợp trong thai kỳ; việc tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc cúm ở mẹ và đồng thời có thể mang lại sự bảo vệ cho em bé trong những tháng đầu sau sinh.
Mẹ nên lưu ý: vắc-xin cúm dạng tiêm bất hoạt khác với vắc-xin cúm sống giảm độc lực dạng xịt mũi, vì vậy cần lựa chọn đúng loại được chỉ định cho phụ nữ mang thai.
Đây là mũi tiêm được quan tâm nhiều trong 3 tháng cuối thai kỳ, bởi ho gà đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh khi bé còn quá nhỏ để hoàn thành lịch tiêm chủng.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, vắc-xin phối hợp bạch hầu – ho gà – uốn ván (Tdap) được cấp phép sử dụng cho phụ nữ mang thai với một liều trong mỗi lần mang thai, thời điểm tiêm từ 26–36 tuần thai hoặc theo khuyến cáo của nhà sản xuất và giấy phép sử dụng tại Việt Nam.
WHO cũng khuyến nghị tiêm một liều Tdap trong mỗi thai kỳ, ở tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, nhằm giúp mẹ tạo kháng thể và truyền một phần kháng thể qua nhau thai cho em bé.
Mẹ không nên tự chọn tuần tiêm chỉ dựa trên thông tin trên mạng. Hãy hỏi cơ sở tiêm chủng về loại vắc-xin cụ thể và thời điểm phù hợp với tuổi thai của mình.
Bộ Y tế cũng nêu rằng vắc-xin COVID-19 không chứa vi-rút sống đã được cấp phép có thể sử dụng cho phụ nữ mang thai; thời điểm và số liều thực hiện theo khuyến cáo của nhà sản xuất, trong trường hợp có dịch hoặc có khuyến cáo của Bộ Y tế.
Do khuyến cáo có thể thay đổi theo tình hình dịch tễ, mẹ nên kiểm tra hướng dẫn hiện hành tại thời điểm tiêm thay vì áp dụng một lịch cố định.
Mẹ nhớ: Không phải “càng nhiều mũi càng tốt”. Điều quan trọng là đúng vắc-xin – đúng thời điểm – đúng đối tượng. Trước mỗi lần tiêm, mẹ hãy thông báo tuổi thai, tiền sử tiêm chủng, bệnh đang mắc và các thuốc đang sử dụng cho nhân viên y tế.
Kiểm tra lại sổ tiêm chủng: Cho bác sĩ biết mẹ đã từng tiêm những mũi nào và thời điểm tiêm.
Thông báo tuổi thai: Đây là thông tin quan trọng để nhân viên y tế tư vấn loại vắc-xin và thời điểm tiêm phù hợp.
Thông báo tình trạng sức khỏe: Đặc biệt nếu mẹ đang sốt, mắc bệnh cấp tính, có bệnh nền hoặc từng có phản ứng nghiêm trọng sau tiêm.
Không tự ý tiêm vắc-xin: Một số vắc-xin phù hợp trong thai kỳ nhưng một số loại khác cần được tiêm trước khi mang thai hoặc trì hoãn đến sau sinh.
Tiêm tại cơ sở y tế uy tín: Vắc-xin cần được bảo quản, kiểm tra và sử dụng đúng quy trình.
Theo dõi sau tiêm: Mẹ nên ở lại cơ sở tiêm chủng theo thời gian được hướng dẫn để được theo dõi phản ứng sau tiêm.
Mẹ không cần quá lo lắng nếu trước khi mang thai chưa hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm. Không phải tất cả các mũi đều cần tiêm ngay khi phát hiện có thai.
Bác sĩ sẽ dựa vào tuổi thai, tiền sử tiêm chủng và loại vắc-xin để xác định mũi nào có thể tiêm trong thai kỳ, mũi nào nên trì hoãn và mũi nào cần bổ sung sau sinh.
Đặc biệt, mẹ không nên tự tiêm bù nhiều loại vắc-xin cùng lúc chỉ vì lo mình đã bỏ lỡ lịch.
Lịch tiêm phòng cho bà bầu không đơn giản là một danh sách các mũi tiêm theo tuần thai. Mỗi mẹ có thể có lịch khác nhau tùy vào tiền sử tiêm chủng, tuổi thai và tình trạng sức khỏe.
Mẹ có thể ghi nhớ 3 bước đơn giản:
Kiểm tra sổ tiêm → xác định tuổi thai → hỏi bác sĩ về mũi tiêm phù hợp.
Nếu đang chuẩn bị mang thai, mẹ nên chủ động rà soát lịch tiêm từ sớm, đặc biệt với các vắc-xin thường được khuyến nghị hoàn thành trước thai kỳ như sởi – quai bị – rubella và thủy đậu.
Còn khi đã mang thai, hãy trao đổi với bác sĩ/cơ sở tiêm chủng về những vắc-xin phù hợp như uốn ván, cúm, ho gà – bạch hầu – uốn ván (Tdap) và các vắc-xin khác tùy tình hình cụ thể.
Góc Làm Mẹ: Mẹ không cần nhớ hết mọi mốc tiêm. Chỉ cần chủ động hỏi đúng lúc để mẹ được bảo vệ tốt hơn, bé cũng có thêm sự bảo vệ ngay từ những ngày đầu đời.
Mẹ tham khảo thêm:
.jpg)
