Mã xác thực đã gửi đến ZALO của số điện thoại:
Dỗ con ngủ có lẽ là một trong những thử thách quen thuộc nhất với các gia đình có em bé nhỏ. Có mẹ bế con đi đi lại lại, có mẹ vừa cho bú vừa chờ con ngủ say, cũng có gia đình dùng võng hoặc nôi đưa vì thấy bé dễ ngủ hơn.
Những cách này có thể giúp bé dịu lại trong một số tình huống, nhưng điều quan trọng là phân biệt cách dỗ bé bình tĩnh với nơi và tư thế bé ngủ. Một số thói quen có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở, trong khi rung lắc mạnh còn có thể gây chấn thương nghiêm trọng cho trẻ.
Vậy 5 kiểu dỗ con ngủ nào mẹ nên lưu ý? Cùng Góc Làm Mẹ tìm hiểu để lựa chọn cách chăm sóc phù hợp, giúp bé ngủ an toàn hơn mà mẹ cũng bớt áp lực nhé!
Mẹ tham khảo thêm: Tình huống thường gặp khi chăm bé 0–6 tháng và cách xử lý bình tĩnh cho mẹ
Nhiều bé thường buồn ngủ trong lúc bú mẹ hoặc bú bình. Đây là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời, khi nhu cầu bú và ngủ thường đan xen nhau.
Tuy nhiên, điều mẹ cần lưu ý không phải là việc bé ngủ sau khi bú, mà là tình huống bé ngủ trong khi đang bú và cách người lớn xử lý sau đó.
Nếu mẹ quá mệt và ngủ quên khi đang cho bé bú trên giường, ghế sofa hoặc ghế bành, bé có thể bị kẹt, che kín đường thở hoặc ngạt thở.
Nếu bé bú bình khi nằm mà không có người lớn theo dõi, việc cho bú có thể trở nên mất an toàn.
Khi bé đã mọc răng, việc thường xuyên ngủ với bình sữa chứa sữa còn lưu trong miệng có thể làm tăng nguy cơ sâu răng.
Không nên vì những nguy cơ này mà kết luận rằng cho bú để dỗ bé ngủ luôn có hại. Mẹ vẫn có thể cho bé bú để đáp ứng nhu cầu đói và giúp con thư giãn, nhưng cần chú ý đến tư thế bú, sự tỉnh táo của người chăm sóc và môi trường ngủ sau đó.
Cho bé bú theo nhu cầu, quan sát dấu hiệu bú hiệu quả và no.
Không kê bình sữa để bé tự bú khi không có người lớn theo dõi.
Nếu bé ngủ thiếp đi sau cữ bú, mẹ nhẹ nhàng chuyển bé sang nơi ngủ an toàn khi có thể.
Nếu mẹ buồn ngủ trong lúc cho bú, hãy tránh ngồi trên ghế sofa hoặc ghế bành để ôm bé ngủ; nên nhờ người hỗ trợ nếu có thể.
Bé sơ sinh thường thích được ôm ấp, nghe giọng nói và cảm nhận hơi ấm của người chăm sóc. Vì vậy, bế bé, vỗ về hoặc đung đưa nhẹ nhàng có thể giúp con bình tĩnh khi quấy khóc.
Bản thân việc bế ru bé không phải là thói quen nguy hiểm nếu người lớn tỉnh táo, đỡ đầu và cổ đúng cách. Rủi ro xuất hiện khi người chăm sóc ngủ quên trong lúc ôm bé, hoặc bé tiếp tục ngủ ở tư thế và bề mặt không an toàn.
Khi người lớn ngủ quên trên sofa, ghế bành hoặc giường, bé có thể bị kẹt giữa cơ thể người lớn và đệm, gối.
Khi bé ngủ trên tay, đầu có thể gập về phía ngực hoặc mặt bị áp vào quần áo, chăn, làm cản trở đường thở.
Nếu bé chỉ quen ngủ trong vòng tay, việc chuyển sang giường cũi có thể khó khăn hơn; tuy nhiên, điều này không có nghĩa mẹ đã làm hư con hay khiến não bộ bé phát triển không tốt.
Bế bé trong tư thế thoải mái, luôn nâng đỡ đầu và cổ khi bé chưa kiểm soát tốt.
Khi bé dịu lại hoặc buồn ngủ, mẹ có thể từ từ đặt con xuống nôi hoặc cũi riêng.
Đặt bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn, chỉ có ga trải vừa khít.
Nếu bé khóc khi được đặt xuống, mẹ có thể vỗ về, nói chuyện nhẹ nhàng hoặc ở bên cạnh để giúp con bình tĩnh.
Mẹ không cần ép bé phải tự ngủ ngay lập tức. Hãy chọn cách phù hợp với độ tuổi và khả năng của con, đồng thời ưu tiên an toàn trong mọi giấc ngủ.
Ảnh: sưu tầm
Võng, nôi đưa và các thiết bị đung đưa thường được sử dụng vì chuyển động nhịp nhàng có thể giúp một số bé dịu lại. Tuy nhiên, mẹ cần phân biệt giữa đung đưa nhẹ khi dỗ bé và để bé ngủ thường xuyên trên bề mặt không phẳng hoặc rung lắc mạnh.
Bề mặt võng thường cong, có thể khiến cơ thể bé cuộn lại hoặc đầu gập về phía trước, làm tăng nguy cơ cản trở đường thở.
Nếu bé ngủ trên thiết bị ngồi, ghế rung, xích đu hoặc nôi không được thiết kế làm nơi ngủ, tư thế của bé có thể không an toàn.
Rung lắc mạnh, giật hoặc nảy đầu trẻ có thể gây chấn thương não nghiêm trọng, xuất huyết nội sọ và những hậu quả lâu dài. Đây không phải là điều tương đương với việc đung đưa bé nhẹ nhàng để dỗ ngủ.
Có thể bế và đung đưa bé thật nhẹ nhàng khi đang tỉnh táo, luôn đỡ đầu và cổ.
Không lắc mạnh, tung hứng hoặc giật bé để khiến con ngừng khóc.
Không dùng võng, ghế rung hoặc xích đu làm nơi cho bé ngủ thường xuyên.
Nếu bé ngủ quên trên thiết bị ngồi, hãy chuyển bé sang cũi hoặc nôi đạt chuẩn, có bề mặt phẳng và chắc chắn, ngay khi có thể thực hiện an toàn.
Nếu gia đình đang dùng võng để dỗ bé, mẹ có thể chuyển dần sang các cách khác như ôm vỗ nhẹ, hát ru, giảm ánh sáng và duy trì trình tự trước giờ ngủ.
Một số bé có vẻ ngủ yên hơn khi nằm sấp. Tuy nhiên, đối với trẻ dưới 1 tuổi, khuyến nghị an toàn là luôn đặt bé nằm ngửa khi bắt đầu mỗi giấc ngủ, cả ban ngày lẫn ban đêm.
Nằm sấp khi ngủ làm tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) và các trường hợp tử vong liên quan đến môi trường ngủ. Nguy cơ có thể tăng thêm khi bề mặt ngủ mềm, có gối, chăn hoặc vật dụng che mặt bé.
Trẻ nhỏ chưa kiểm soát đầu và cổ hoàn thiện, có thể gặp khó khăn khi đường thở bị cản trở.
Bề mặt mềm hoặc vật dụng xung quanh có thể che mũi, miệng bé.
Việc đặt bé nằm sấp ngay từ đầu giấc ngủ làm tăng nguy cơ liên quan đến giấc ngủ so với nằm ngửa.
Đặt bé nằm ngửa mỗi khi bắt đầu giấc ngủ.
Sử dụng nệm phẳng, chắc chắn, không nghiêng, trong cũi hoặc nôi đạt chuẩn.
Không đặt gối, chăn lỏng, thú bông, đệm chặn hoặc các vật mềm khác trong khu vực ngủ.
Khi bé thức và có người lớn quan sát, mẹ có thể cho bé tập nằm sấp (tummy time) để hỗ trợ phát triển vận động.
Nếu bé đã tự lật thành thạo từ nằm ngửa sang nằm sấp và ngược lại, mẹ vẫn nên đặt bé nằm ngửa lúc bắt đầu giấc ngủ; không cần liên tục lật bé lại khi con tự đổi tư thế. Tuy vậy, khu vực ngủ vẫn phải trống, phẳng và chắc chắn.
Ảnh: sưu tầm
Nhiều mẹ thích nằm sát, quay mặt về phía con để dễ quan sát và cảm thấy gần gũi hơn. Tuy nhiên, việc để bé ngủ chung bề mặt với người lớn, đặc biệt khi mặt bé sát vào cơ thể, gối hoặc chăn, có thể làm tăng nguy cơ ngạt thở và mắc kẹt.
Điều đáng lưu ý không phải là việc mẹ nhìn hoặc trò chuyện với con ở khoảng cách gần, mà là nguy cơ khi bé ngủ trên cùng giường hoặc bị che kín đường thở trong lúc người lớn ngủ.
Mặt bé áp vào ngực, cánh tay hoặc quần áo của người lớn.
Chăn, gối hoặc đệm mềm che mũi, miệng bé.
Bé bị kẹt giữa người lớn và thành giường, đầu giường hoặc các vật dụng khác.
Người chăm sóc ngủ sâu, khó nhận biết khi bé bị đè hoặc không còn ở tư thế an toàn.
Mẹ có thể đặt cũi hoặc nôi đạt chuẩn ngay cạnh giường ngủ của mình. Cách này giúp mẹ thuận tiện cho bú, dỗ dành và quan sát con mà bé vẫn có không gian ngủ riêng.
Khuyến nghị của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ là cho bé ngủ cùng phòng với cha mẹ, nhưng trên bề mặt ngủ riêng biệt, lý tưởng ít nhất trong 6 tháng đầu đời.
Mẹ không cần tìm một phương pháp khiến bé ngủ ngay lập tức. Điều quan trọng là tạo môi trường dễ chịu, đáp ứng nhu cầu của con và bảo đảm tư thế ngủ an toàn.
Mẹ có thể thử trình tự đơn giản sau:
Bước 1: Kiểm tra nhu cầu của bé
Xem bé có đói, cần thay tã, nóng, lạnh, đầy hơi hoặc khó chịu hay không. Nếu bé khóc bất thường hoặc có dấu hiệu bệnh, mẹ cần chú ý đến sức khỏe thay vì chỉ tìm cách dỗ ngủ.
Bước 2: Giảm kích thích
Giảm ánh sáng, tiếng ồn và hoạt động sôi nổi khi gần giờ ngủ. Mẹ có thể hát ru, nói chuyện nhỏ nhẹ hoặc vỗ về bé.
Bước 3: Tạo thói quen trước giờ ngủ
Lặp lại một vài hoạt động đơn giản như thay tã, cho bú, ôm vỗ nhẹ và đặt bé vào cũi. Trẻ nhỏ có thể cần được hỗ trợ nhiều lần mới quen với nhịp sinh hoạt.
Bước 4: Đặt bé vào nơi ngủ an toàn
Luôn bắt đầu giấc ngủ bằng tư thế nằm ngửa, trên bề mặt phẳng, chắc chắn, không có gối, chăn lỏng hoặc thú bông.
Bước 5: Quan sát và điều chỉnh
Nếu bé vẫn quấy khóc, mẹ có thể kiểm tra lại nhu cầu của con, tiếp tục vỗ về nhẹ nhàng và thử lại khi bé bình tĩnh. Không lắc mạnh hoặc để bé ngủ trên thiết bị không phù hợp.
Dỗ con ngủ là hành trình cần sự kiên nhẫn, và mỗi bé có thể có nhu cầu khác nhau. Bế vỗ về, cho bú hoặc hát ru không mặc nhiên là những thói quen xấu; điều quan trọng là tránh rung lắc mạnh, không để bé ngủ trong tư thế hay môi trường không an toàn.
Mẹ hãy nhớ ba nguyên tắc quan trọng: đặt bé nằm ngửa, chọn bề mặt ngủ phẳng và chắc chắn, giữ khu vực ngủ không có vật mềm. Những thay đổi nhỏ này có thể góp phần giảm nguy cơ liên quan đến giấc ngủ và giúp cả gia đình an tâm hơn.
